Παρασκευή, 13 Οκτωβρίου 2017

Παραμύθια από τη Σικελία-επανακυκλοφορία συλλογής

 
Δεκατρία χρόνια μετά την πρώτη του κυκλοφορία (2004)
στη σειρά ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΤΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ των εκδόσεων ΑΠΟΠΕΙΡΑ
που ξεπέρασε τα 20 χρόνια ζωής-από το 1994
έρχεται να συναντήσει ξανά τους φίλους των παραμυθιακών κειμένων
της λαϊκής προφορικής παράδοσης μια σημαντική συλλογή από την ευρύτερη ιταλική χερσόννησο, το βιβλίο "Παραμύθια από τη Σικελία".
Πρόκειται για μια εξαιρετικού ενδιαφέροντος έκδοση με ιστορίες σταχυολογημένες από ένα αρχικό πηγιακό υλικό τεσσάρων τόμων του γνωστού Ιταλού Λαογράφου και Εθνολόγου Giuseppe Pitre από το οποίο επιλέχτηκαν ενδεικτικά 10 ιστορίες με μεγάλο αφηγηματικό ενδιαφέρον, τόσο για το περιεχόμενό τους όσο και για την ειδολογική κατηγορία στην οποία ανήκουν. 
Πρόκειται για ιστορίες που συνέλεξε ο Ιταλός ερευνητής κατευθείαν από το στόμα του σικελικού λαού που ανήκουν στην κατηγορία των μαγικών παραμυθιών, των ρεαλιστικών ιστοριών, των ευτράπελων χιουμοριστικών παραμυθιών αλλά και των λαϊκών παραδόσεων. Ανάμεσά τους μια μοναδική παραλλαγή του Πολυροβιθά, αλλά και της Δεντρολιβανιάς που περιμένουν το παραμυθόφιλο κοινό να τα ξαναφέρει στο επίκεντρο της προσοχής του.

Δευτέρα, 25 Σεπτεμβρίου 2017

"Από το στόμα στο χαρτί....και από το χαρτί στο στόμα" Β έκδοση







Συλλογικό έργο
Ά έκδοση Νοέμβριος 2014
Β' έκδοση Σεπτέμβριος 2017
Σελίδες 210
ISBN 978-960-537-201-9
 
Επιμέλεια Έκδοσης, πρόλογος, σημειώσεις
Δημήτρης Β. Προύσαλης
 
Πρόκειται για μια συλλογή 20+1 παραμυθιών και λαϊκών ιστοριών που έγιναν βάση για μυθοπλαστική προσέγγιση και γλωσσικό μετασχηματισμό στη λογική της δημιουργικής συνομιλίας, από 21 παλιότερους, νεότερους και εκκολαπτόμενους αφηγητές. Η συλλογή αποτυπώνει το πέρασμα των λαϊκών παραμυθιακών ιστοριών από το χαρτί της πρώτης-βασικής πηγής προέλευσης στην αφηγηματική διάσταση κρατώντας ισορροπίες και αναδεικνύοντας νέα μέσα σε παλιούς δρόμους.
Συγγράφουν: Β. Αισώπου, Μ. Απειρανθίτου, Μ. Βαλλιάνου, Α. Γιάνκου,
Α. Γεωργίτση, Γ. Καλαμένιος, Α. Καφφέ, Π. Κόκκορης, Α. Κουκουζέλη,
Α. Κοντορούδα, Δ. Μάλλης, Κ. Μουλλά, Ε. Μπούζτου, Δ. Προύσαλης,
 Σ. Σιμοπούλου, Μ. Σιταροπούλου, Λ. Σουγιά, Α. Τζαφέστα,
Λ. Τριαντάρη, Ι. Φώκου, Ε. Χατζάκη
 
Πρόλογος
Η γλώσσα αποτέλεσε πάντα το βασικό μέσο  για την ανθρώπινη επικοινωνία, σε όλες της τις εκφάνσεις:  τον χιουμοριστικό λόγο, την κριτική προσέγγιση, τη σκωπτική διάθεση, τη θεωρητική διατύπωση, την προσωπική αποτίμηση-κατάθεση, την ποιητική έκφραση. Έγινε παράλληλα και όχημα για την δημιουργία στην τέχνη του λόγου, πολλαπλά σημαίνον και σημαινόμενο υλικό, άλλοτε με περιεχόμενο συμβολικό κι άλλοτε μεταφορικό, με αποτύπωση ρεαλιστική αλλά και με πληρότητα ανεξάντλητα φαντασιακή.
Και τα παραμύθια είναι τέτοια γλώσσα, αναπτυγμένη μέσα από την αφήγηση, μεθυστική των εικόνων, προκλητική των συγκινήσεων,  ταξιδιωτική  των ατμοσφαιρών, υποβλητική των χώρων, άμεση των απευθύνσεων, δυνατή των υπαινιγμών, οικεία των συναισθημάτων, ειλικρινής των προθέσεων, σοφή των εμπειριών, ανθρώπινη των νοημάτων, κοινή των ψυχών, συμβουλευτική των συμπεριφορών, συνεκτική των κοινωνιών, πολλαπλή των δημιουργών. Γλώσσα μπόλι μα και γλώσσα παρακαταθήκη που υφαίνεται στο άχρονο και άτοπο, για να αναζητήσει νέες γωνιές ν’ απαγκιάσει σε τόπο άγνωστο και χρόνο απροσδιόριστο, αλλά με τη θέληση ν’ ακουστεί, την επιθυμία να συνεπάρει, την ανάγκη να αγα-πηθεί.                                                                      
Η παρούσα συλλογή χαρακτηρίζεται από μια πρωτοτυπία. Πρόκειται για είκοσι + μία ιστορίες παραμυθιακές αλλά και ευρύτερα ανώνυμα λαϊκές. Αποτέλεσαν τον καρπό μιας σχέσης αλληλεπίδρασης, διαλόγου και δημιουργίας πάνω σε βάση μυθοπλαστική και παρουσιάζονται στη λογική της προσωπικής παραλλαγής και μετάπλασης αλλά και με σεβασμό στο διαχρονικό «σώμα» της υπόθεσης που μας συναντά σε ένα αέναο προφορικό ταξίδι. Με αφετηρία κύρια καταγεγραμμένες ιστορίες-υποθέσεις σε ποικίλες μα έγκυρες πηγές λαϊκού παραμυθιακού λόγου, έγιναν το πεδίο μιας ενδιαφέρουσας «συνομιλίας» με διάθεση και ανάγκη παρέμβασης,  ζυμώνοντας ένα νέο χαρμάνι. Η ιδέα προήλθε από μια δημιουργική πορεία επαναπραγμάτευσης  και αφηγηματικής επαναπροσαρμογής των λαϊκών παραμυθιών στα πλαίσια του διετούς εργαστηρίου «Λαϊκό παραμύθι και αφήγηση: «Όταν η Τέχνη του Λόγου συναντά την ανθρώπινη επικοινωνία».
Καθότι ο λαϊκός λόγος χαρακτηρίζεται από την ατέλεια της προφορικής του υπόστασης  και από μια σειρά παραγόντων εσωτερικών και στοιχείων εξωγενών που επιδρούν στη συνδιαμόρφωση των μηνυμάτων στο πλαίσιο που ορίζεται από την αφηγηματική σύμβαση της στιγμής, οι εμπλεκόμενοι στο παρόν αποτέλεσμα κλήθηκαν να παρουσιάσουν μια από τις αγαπημένες τους ιστορίες, σε μορφή υλικού γλωσσικά επεξεργασμένου με παρέμβαση μυθοπλαστική και ανάπτυξη εικονοποιητική. Ταυτόχρονα οι ιστορίες «εμπλουτίστηκαν» με μέρη διαλογικά δίνοντας έμφαση στους χαρακτήρες των πρωταγωνιστών αλλά και στην ποιότητα των σχέσεων που έρχονταν στην επιφάνεια. Κατά περίπτωση χρωματίστηκαν από ηχητικές εικόνες ζωντανεύοντας την κειμενική γραφή.
Οι περισσότερες από τις ευρισκόμενες  ιστορίες έχουν έναν χαρακτήρα προφορικότητας, αφού αποτέλεσαν υλικό αφηγήσιμο αρχικά, σε μια πορεία μαθητείας μέσω της αφηγηματικής έκθεσης σε πραγματικές συνθήκες. Άλλες πάλι δημιουργήθηκαν ως αποτέλεσμα γλωσσικής άσκησης ανασύνθεσης περιληπτικών αποδόσεων  παραμυθιών  από νεόκοπους εκκολαπτόμενους αφηγητές.  Ορισμένες διαμορφώθηκαν υπό το πρίσμα μιας ολοκληρωμένης  διαδικασίας ωρίμανσης στην προετοιμασία μιας ανάγκης μαθητείας ενώ άλλες αποτέλεσαν δείγμα ολοκληρωμένης δουλειάς από παλιότερα μέλη και φίλους του εργαστηρίου και νυν αφηγητές παρουσιάζοντας μέρος τής -σε πλήρη ανάπτυξη- δημιουργικής ματιάς τους. Αλλού αποτύπωσαν το προσωπικό ύφος του κάθε συνδημιουργού κι αλλού ανέδειξαν άγνωστες δυνατότητες αφού αρκετά «κείμενα» είχαν προέλευση ήδη γλωσσικά και υφολο-γικά επεξεργασμένη κι έπρεπε να ξαναβρούν την πρότερη  «λαϊκότροπη» διάστασή τους ή παρουσίαζαν στοιχεία αυθεντικής λαϊκής ατέλειας που έχριζε παρέμβασης. Για άλλες περιπτώσεις το αποτέλεσμα υπήρξε μια πολλά υποσχόμενη δοκιμασία που η διάρκειά της θα κριθεί στις μελλοντικές αφηγηματικές προετοιμασίες και πρακτικές εφαρμογές. Ανάμεσα στις συμπεριληφθείσες  ιστορίες συγκαταλέγονται και τρεις που προέρχονται από προφορικές πηγές, οι δύο αυτούσια λαϊκές από το ευρύτερο οικογενειακό περιβάλλον των αναδιηγητών τους, και μία από παράσταση προφορικής αφήγησης.
Όλα τα παραμύθια δουλεύτηκαν με αγάπη, μεράκι και σεβασμό, με γνώμονα το ταξίδι της ιστορίας που μεταφέρει αναλλοίωτα τα μηνύματά της. Μόνο που στο περιβάλλον προφορικότητας του χτες με συνθήκες παράδοσης-παραλαβής άυλες και αόρατες,  παρεμβλήθηκε η γραπτή επεξεργασία του σήμερα, μια βαθειά και αναλυτική διαδικασία αναγκαία και ικανή για να ξαναπροσεγγίσουμε το παλιό χτίζοντας μέσω της σύγχρονης ευκολίας και πρακτικής δημιουργώντας «Παραμύθια από το στόμα στο χαρτί …κι απ’ το χαρτί στο στόμα!» Η πρακτική αυτή έχει μακρά ιστορία στο δυτικό κόσμο. Στην ιβηρική χερσόνησο ο βασκικής καταγωγής Αντόνιο ντε Τρουέμπα ήδη από τις αρχές του εικοστού αιώνα δημοσιεύει σε άρθρα και έντυπες θεματικές συλλογές λαϊκά παραμύθια ξαναγραμμένα με έντονη λογοτεχνική ματιά και ιδιαίτερα ανεπτυγμένη κειμενική έκταση. Στη Γαλλία, τα τελευταία τριάντα σχεδόν χρόνια, ο Ανρί Γκουγκώ  πρωτοπορεί στο είδος, μένοντας όμως-είναι η αλήθεια- κοντά στο σώμα της αρχικής πηγής. Η διαφορά των δύο προαναφερόμενων περιπτώσεων με το παρόν υλικό είναι ότι το τελευταίο υπηρετεί την αφήγηση κι όχι την ανάγνωση γι’ αυτό και οι φόρμες γραφής είναι εγγύτερα στο προφορικό στοιχείο.
Συγκροτώντας έναν άτυπο παραμυθολογικό «χάρτη» μπορούμε να εντοπίσουμε την ειδολογική προέλευση-κατάταξη των υποθέσεων της συλλογής μας. Από τις είκοσι μία  ιστορίες  οι εννιά προέρχονται από τη σημαντικότερη κατηγορία, αυτήν των κατεξοχήν παραμυθιών. Πρόκειται για τα «Μαγικά παραμύθια» (ATU 300-749) «Ο Δεκατρής» , «Ο Γιάν-νης κι ο δράκος», «Το μαγεμένο φόρεμα και η σοφία της ανθρωπότητας», «Η Βατραχίνα», «Το φίδι», «Η Πούλια κι ο Αυγερινός», δύο εκδοχές της «Σταχτοπούτας», και ο «Κουτσοκόκορας». Τρεις  ιστορίες ανήκουν στην κατηγορία των «Νοβελιστικών-Ρεαλιστικών ιστοριών» (ATU 850-999) «Η γνώση του γέρου», «Η κόρη του μπαλωματή», «Το πιο όμορφο λουλούδι» ενώ μία κατατάσσεται στα «Κλιμακωτά-Τυπολογικά παραμύθια» (ATU 2000-2075) «Το λαλί». Οι υπόλοιπες οκτώ ενώ ανήκουν στον ανεξάντλητο κόσμο των ανώνυμων λαϊκών ιστοριών (« Ο Διάβολος και ο ερημίτης», «Το μαργαριτάρι του δράκου», «Ο Καρίμ και το μπαστούνι του», «Το φυλαχτό της Αγάπης», «Τα πιο όμορφα τοπία», «Η ιστορία του Τσατσατατούτου και του Φοίνικα», «Η δύστροπη πριγκίπισσα» και «Το ταξίδι του Γιουβάλ»), ωστόσο η ταυτοτική τους ένταξη επαφίεται σε μελλοντικές συμφωνίες και δρομολογήσεις των ειδικών παραμυθολόγων. Το κειμενικό μέρος ακολουθείται από μια ενδιαφέρουσα παράθεση σχολίων, ανθρωπολογικών και θεωρητικών σημειώσεων που φωτίζουν το «φαίνεσθαι» των υποθέσεων αλλά συνάμα μας αποκαλύπτουν το βαθύτερο «είναι» τους, ακολουθώντας στην πλειοψηφία τους τον διεθνή κατάλογο κατάταξης και ταξινόμησης του λαϊκού παραμυθιακού λόγου.
Τα λαϊκά παραμύθια του κόσμου, κοινή ανάσα των λαών με κατά τόπους διαφοροποιήσεις ανάλογα το πολιτισμικό και κοινωνικό περιβάλλον όπου δημιουργούνται, ανατρέφονται και απελευθερώνονται προς τέρψη όλων των ηλικιών, εξακολουθούν-ευτυχώς- στον εικοστό πρώτο αιώνα να κινητοποιούν το ζωηρό ενδιαφέρον αρχικά των αφηγητών-αναδιηγητών τους, και  έπειτα των εν δυνάμει ακροατών τους, καθώς κανείς δεν ξέρει, σε ποια χρονική στιγμή, σε ποια περίσταση, σε ποια συναισθηματική και ψυχολογική κατάσταση, ποια ιστορία και για πόσο θα τον συναντήσει προκαλώντας λογής-λογής προσωπικές «αναταράξεις».  
Προσδοκώντας λοιπόν να συμβάλουμε στη δημιουργία τέτοιων «αναταράξεων»  και με πρόθεση να μεγαλώσει ο κύκλος των φίλων των παραμυθιών παραδίδουμε το αποτέλεσμα της συνάντησής μας στους γνωστούς και άγνωστους φίλους του είδους προσδοκώντας  να χαρούν- όπως κι οι εμπλεκόμενοι της παρούσας  έκδοσης- το αποτέλεσμα.
                                                                      Αθήνα Φθινόπωρο 2014
                                                                     Δημήτρης Β. Προύσαλης
                                                      Δάσκαλος και αφηγητής λαϊκών παραμυθιών

1ο Φεστιβάλ Περιπατητικής Αφήγησης "Με παραμύθι θα στο πω"


 
Το Αναλυτικό πρόγραμμα του φεστιβάλ
 

 

Δευτέρα, 14 Αυγούστου 2017

Θρύλοι για την Άλωση της Πόλης

 
Την Τετάρτη 16 Αυγούστου 2017 και ώρα 20.30 στην αυλή του
Ι.Ν. Κοιμήσεως Θεοτόκου Καναλίων Μαγνησίας
θα πραγματοποιηθεί βραδιά αφήγησης
με θέμα:
 
"Θρύλοι για την Άλωση της Πόλης"
 
Πρόκειται για ένα υλικό το οποίο πρόερχεται από τις προφορικές παραδόσεις του ελληνόφωνου κόσμου που εκφράζουν το συλλογικό φαντασιακό του ελληνικού λαού για την Άλωση της Πόλης των πόλεων και το αντίκτυπο του ιστορικού γεγονότος στην λαϊκή αντίληψη, μέσα από προσεγγίσεις θρηνητικές, αναστοχαστικές και προβολικές. Τα επιλεγμένα προφορικά μέρη αφορούν γνωστές και άγνωστες λαϊκές παραδόσεις και η αφήγηση του Δημήτρη Β. Προύσαλη
θα συνοδευτεί από το μουσικό σχήμα
ΜΟΥΣΑΓΕΤΗΣ
(Ζ. Γεωργαλιός-κανονάκι, Ι. Κουλιανός-πολίτικο λαούτο και Σ. Μεγκές- κρουστά και φωνή)
 με παραδοσιακά τραγούδια και σκοπούς για την περίσταση.
Η ίδια παράσταση αφήγησης είχε παρουσιαστεί με μεγάλη επιτυχία στο πρόσφατο
7ο Φεστιβάλ Αφήγησης Πηλίου "Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη¨"
(30/7-6/8/2017) στον Άγιο Γεώργιο Νηλείας στο Πήλιο.
 
Τη διοργάνωση της εκδήλωσης επιμελούνται και στηρίζουν οι:
 
Ι. Ν. Κοιμήσεως Θεοτόκου Καναλίων Μαγνησίας
Σουρλίγκειον Ίδρυμα
Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία "Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη"

Κυριακή, 13 Αυγούστου 2017

Βραδιά αφήγησης στην Ξινόβρυση Πηλίου

 
Σε μια μαγική αυγουστιάτικη βραδιά ο Δημήτρης Β. Προύσαλης προσκεκλημένος
του Πολιτιστικού Συλλόγου Ξινόβρυσης βρέθηκε στο παλιό Δημοτικό Σχολείο του πηλιορείτικου χωριού και πραγματοποίησε δύο αφηγήσεις. Η πρώτη αφορούσε παιδικό κοινό από 6 ετών όπου η ιστορία μιας μυρμήγκως συνάντησε έναν γάιδαρο που γλίτωσε από την παγίδα μιας αλεπούς κι ενός λύκου, κι απκάλυψε γιατί το φεγγάρι έχει σημάδια σαν έχει πανσέληνο.
 
 
Η δεύτερη αφήγηση απευθυνόταν σε ενήλικο κοινό όπου ένα δαχτυλίδι με παράξενες ιδιότητες βρέθηκε να συναντιέται με νόμους γραμμένους έτσι ώστε να πιάνουν μονάχα τους μικρούς κι μια παρέα ποντικών απάντησε έναν γέρο με ένα άλογο που φιλοσοφούσε τα καλά και κακά της ζήσης.

Παρασκευή, 11 Αυγούστου 2017

Αυγουστιάτικη αφήγηση στο Νεοχώρι Πηλίου

 
 
Στη φιλόξενη και ατμοσφαιρική αυλή του Αρχοντικού Μυτιληναίου (1841) στο Νεοχώρι Πηλίου πραγματοποιήθηκε αφήγηση για μικτό ακροατήριο με τίτλο: "Στων παραμυθιών τα σταυροδρόμια" την οποία οργάνωσε ο Πολιτιστικός Σύλλογος Νεοχωρίου, όπου ο παραμυθάς Δημήτρης Β. Προύσαλης μοιράστηκε ιστορίες για μικρούς και μεγάλους σε μια δροσερή βραδιά.
 

Τρίτη, 1 Αυγούστου 2017

Άρχισαν οι εκδηλώσεις του 7ου Φεστιβάλ Αφήγησης Πηλίου "Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη"



 
 
Ξεκίνησαν στις 30 Ιουλίου και θα διαρκέσουν μέχρι και τις 6 Αυγούστου 2017 για οκτώ ολόκληρες ημέρες οι εκδηλώσεις του 7ου Φεστιβάλ Αφήγησης Πηλίου «Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη» στον Άγιο Γεώργιο Νηλείας υπό την αιγίδα του Υπουργείου Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού, του ΕΟΤ. Στα καλντερίμια και τα γεφύρια του Αϊγιώργη ο Κένταυρος ξετυλίγει το κουβάρι των παραμυθιών της προφορικής παράδοσης. Μουσεία,  ξωκλήσια, πλατείες, σιδηροδρομικοί σταθμοί, αυλές παραδοσιακών ξενώνων, παλιά σχολεία και σχολαρχεία, αυλόγυροι εκκλησιών, αντηχούν ιστορίες παλιές, λαϊκά παραμύθια, θρύλους, μεσαιωνικά βυζαντινά έπη, συναξάρια που συναντούν ταινίες μυθοπλασίας του κινηματογράφου,  και μουσικές συμπράξεις  για να ακουστούν από το χτες στο σήμερα από όλους με είσοδο ελεύθερη.
Έλληνες και ξένοι παραμυθάδες και μουσικοί συναντούν τα μαθήματα του "Θερινού Σχολείου Παραμυθιών" με εισηγήσεις παραμυθολόγων και πανεπιστημιακών, ενώ ακόμη εργαστήρια για την τέχνη της αφήγησης φιλοξενούνται μαζί με παράλληλες καλλιτεχνικές εκθέσεις δημιουργών, που εμπνέονται με τρόπο μοναδικό από το σύμπαν των ιστοριών. Πολύτιμος συνεργάτης του φεστιβάλ ο Μουντζούρης, με ειδικά εκπτωτικά εισιτήρια για την Ημέρα των Παραμυθιών στο Τρένο. Η φετινή έβδομη διοργάνωση είναι αφιερωμένη στον σημαντικό ερευνητή του Κρητικού Παραμυθιού Αριστοφάνη Χουρδάκη (1932-2017)